Vấn đề Của Tuổi Trẻ

Vấn đề của tuổi trẻ

Sau hơn 27 năm sống trên quả đất này, học và tiếp thu một khối lượng kiến thức đồ sộ; trong đó là 5 năm ra đời, sinh hoạt và làm việc dưới nhiều vai trò trong cộng đồng đi từ thực tập, fresher là một đứa trắng tinh mơ lên đến Lead Engineer, Giám đốc Kỹ thuật rồi đến Giám đốc Điều hành kiêm luôn sales và growth của một công ty công nghệ nho nhỏ, chuyên xây dựng các platform, sản phẩm, ứng dụng cho nhiều công ty startups trên thế giới; tiếp xúc với rất nhiều người từ đủ mọi tầng lớp; làm mọi việc từ lợi nhuận đến phi lợi nhuận, culi cho đến điều hành; làm việc cùng đủ loại đối tác từ Tây đến Ta … mình xin note lại vài dòng dưới đây như là lời chia sẻ và định hướng cho các bạn trẻ hơn hoặc lớn hơn, đang tham gia làm việc cùng mình hoặc không làm việc cùng mình.

Bài viết được chia làm nhiều phần, trong đó phần đầu tiên mình sẽ tập trung đi vào vấn đề chung của các bạn trẻ, góc nhìn cuộc đời của bạn bè, người thân, đồng nghiệp … Những vấn đề được nêu bên dưới hầu như không phân chia tuổi tác. Nếu cuộc đời là một tựa game thì người chơi trong game không phân biệt tuổi tác, kinh nghiệm cũng chỉ mang tính tương đối, chơi dở hay chơi giỏi, vượt qua các chướng ngại dễ dàng hay không là do kỹ năng.

Danh sách bài viết:

  1. Vấn đề của tuổi trẻ
  2. Vấn đề xin việc và cho việc
  3. Sống có mục tiêu

Vấn đề chung của xã hội

Bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Hay gọn hơn “Con người là sản phẩm của xã hội”. Có nhiều câu nói đùa như: “Tôi là sản phẩm hoàn hảo của chế độ X”. Câu nói này mang ý nghĩa trung lập, không khen cũng không chê, phụ thuộc hoàn toàn vào suy nghĩ người đọc. Việc các bạn trẻ được sinh ra và lớn lên ở đâu, trong một xã hội pháp quyền với sự giáo dục của chế độ tại nơi đó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến suy nghĩ và hệ thống niềm tin của các bạn.

Sự bảo bọc & Các cột mốc cuộc đời

Mặc định các bạn lớn lên ở các gia đình ở thành thị được gia đình và xã hội định sẵn một số mốc sau đây

  • Từ 0 – 5 tuổi: Học Mẫu giáo
  • Từ 6 – 18 tuổi: Học kiến thức phổ thông
  • Từ 19 – 22 tuổi: Học Đại học hoặc Cao đẳng
  • Từ 22 – 30 tuổi: Bắt đầu tham gia vào xã hội, tìm việc làm và trở thành người lớn.
  • Từ 30 trở đi mình sẽ để ở một bài khác.

Từ sau đó trở đi việc tiếp tục sống cuộc sống như thế nào là một ẩn số, không còn ai có thể bày cho bạn được như thời còn sống trong vòng tay của bố mẹ được. Tuổi 22 là một độ tuổi quan trọng. Từ tuổi trở đi coi như bắt đầu một mốc đặc biệt của cuộc đời, bạn tham gia vào sự vận hành xã hội với vai trò một cá thể độc lập. Lần đầu tiên bạn nhận được câu hỏi: “Định hướng sau này của mày là gì? Sau này mày muốn làm gì?”

Mấy bạn trai ở độ tuổi này lại càng thê thảm hơn. Bạn nào mà có bạn gái bằng tuổi thì ôi thôi xác định, những câu hỏi về định hướng cuộc đời từ bạn gái cứ thế mà đập vào nhau xong đập thẳng vào mặt cậu bạn trai. Trả lời không được hoặc không thực hiện “kịp thời gian” thì cũng xác định luôn.

Nói ra để thấy nếu các bạn có cùng góc nhìn ít nhất là đến khúc này hoặc hướng cho cuộc đời mình theo kịch bản trên này thì chúc mừng, bạn nằm trong danh sách gặp các vấn đề chung rồi đó.

Đa số các gia đình kha khá một chút đều có định hướng sẵn cho con cháu. Từ việc học, việc nhà, chọn chỗ làm, lớn lên lúc nào bố mẹ còn sống thì mày cứ an tâm. Các bạn này thì sướng lắm. All the good times. But good times create weak men. Weak men create hard time. Khi nào đến hard time thì không nói được. Nói như mấy bạn hater thì Karma will hit you, bitch.

Thiếu kỹ năng

Khoảng này đối với giới trẻ trí thức thì mình cũng không có nhiều lời lắm. Hệ thống giáo dục hiện tại nếu bạn học chăm chỉ thì bảo đảm có kỹ năng. Thợ giỏi ở Việt Nam có, chỉ là chưa nhiều. Điển hình nhất là ngành Công nghệ Thông tin xuất khẩu engineers đi ầm ầm. Các bạn code như máy, chỉ có điều đa số khi được hỏi đến sẽ không biết mình muốn xây dựng những gì thôi. Chủ đề này thì báo chí nói muôn đời. Thi cử quốc tế giải nhiều nấm sau mưa, không thua nước nào cả, có điều không biết để làm gì. Những bạn lười học thì mình không nói đến. Chúng ta cần những người hiểu được ý nghĩa của việc mình đang làm, suy nghĩ phản biện để tìm ra cái tốt hơn là chỉ biết cắm đầu làm theo lời người khác.

Con bé Nhiên, gấu của thằng Tùng, nó hỏi mình, nếu ai cũng làm thầy hết thì ai làm thợ anh ơi? Mình không trả lời mà dành câu đố cho các bạn đó? Trả lời được coi như hiểu được dòng chảy lịch sử văn minh nhân loại 😌

Thiếu tầm nhìn

Góc nhìn hạn hẹp, sống trong thế giới quan do bản thân vẽ ra. Từ chối tìm hiểu các kiến thức cần thiết và kĩ năng sống cần thiết. Không cảm giác việc tìm hiểu thế giới xung quanh là quan trọng lắm, sống trong thế giới của riêng mình là quá đủ rồi. Việc nhận định như vậy đang là thiếu tầm nhìn và không có cái nhìn tổng quát rồi. Đối với các bạn đang có suy nghĩ như vậy thì mình không có ý định tranh cãi hay khuyên nhủ gì cả. Dòng chảy của xã hội là một chuỗi các quy luật đè lên nhau, những tác động sẽ ít bao giờ là trực tiếp như có đứa nào ghét lại đấm vào mặt bạn; mà sẽ tác động một cách gián tiếp hơn.

Việc thiếu cái nhìn tổng quát về những gì đang diễn ra rất tai hại. Những tác hại này khi bạn cảm nhận được thì thường vô phương cứu chữa rồi.

Ví như việc cách đây vài năm, giá xăng tăng mỗi kì lên 1000, nhiều anh chị thi nhau post status: “Biết vậy nãy về chạy ra đổ đầy bình”. Mình nhìn mà phải thốt lên đầy bình WTF?! Việc thiếu kiến thức và thiếu cái nhìn tổng quát chỉ cho bạn biết được bạn bị lỗ vài nghìn; mà không biết là sau đó kéo theo một loạt thứ khác tăng giá do chi phí vận chuyển, thuế và các phí khác sẽ tăng theo, giá nhập khẩu sẽ tăng theo, cùng lượng tiền mua được ít thứ hơn, trong khi lương bạn thì không tăng.

Thiếu định hướng

Nói ra chắc bạn bè mình không tin, từng có một giai đoạn năm 20 tuổi mình rơi vào khủng hoảng trầm trọng sau khi chia tay bạn gái. Chuyện tình yêu mình xin bàn ở một bài khác. Riêng ở giai đoạn buồn ơi là buồn đó, mình vô tình rơi vào cảnh mỗi ngày thức dậy không biết làm gì một cách tích cực. Suy nghĩ “Làm gì cho hết ngày bây giờ?” cứ lẫn quẩn mãi ở trong đầu cho đến khi hết ngày. Đây là một trong những trải nghiệm mà đến bây giờ mình đánh giá thuộc loại thú vị nhất.

Đây là cảm giác trỗng rỗng tận cùng của việc mất định hướng, nếu đã từng một lần xuống được tới đây rồi thì xin chúc mừng bạn. Điều này là tiền đề cho mọi nỗ lực của bạn sau này. Nó giống như kiểu người sắp mất đi tánh mạng với biết quý giá mạng sống và sức khỏe của mình; người đã từng sống trong nghèo khổ mới biết quý giá và tôn trọng của cải, vật chất.

Mình có một thằng bạn tên Anh, thuộc loại trâu bò, chơi với nhau, học cùng với nhau mấy năm trời từ cấp 2 đến cấp 3, lúc nào nó cũng giỏi hơn, phong cách hơn, nhạy hơn. Đời xui khiến sao lên đại học mình vào Công nghệ Thông tin còn nó thì chọn Vật lý. Ra trường công việc của ngành không mang lại đủ thu nhập làm nó cảm thấy chán nản. Nhiều tuần tìm hướng đi mới nhưng rồi cũng rơi vào cảnh như mình ở trên. “Làm gì cho hết ngày bây giờ?”

Nếu bạn chưa từng đến được tận cùng thì cũng không sao, thiếu một chút trải nghiệm thôi chứ cũng không sao. Đừng buồn.

Định hướng là mục tiêu xác định ở phía trước. Sống có định hướng của bạn, do bạn đề ra ở đây khác với loại định hướng do người khác vẽ ra cho bạn mà mình có đề cập ở phần trên.

Không hiểu luật chơi

Những kiến thức về cuộc sống, xã hội, cách đối nhân xử thế … là những thứ hiện tại chúng ta không được dạy. Các bài Đạo Đức học hiện tại được các giáo viên chương trình giáo dục phổ thông lược bớt. Các kiến thức về luật pháp, kinh tế và chính trị nói chung không được phổ biến rộng rãi. Điều này thật sự tai hại.

Là một sản phẩm của xã hội như trên, các bạn không hiểu các luật của xã hội được tạo ra như thế nào, các thành phần tham gia vào xã hội; ai là người nắm quyền; tiền từ đâu mà ra và sự lưu hành của đồng tiền trong xã hội đang như thế nào. Các bạn không hiểu được đồng tiền là công cụ và đơn giản hơn là các bạn không biết cách để tạo ra tiền; tại sao người khác phải trả tiền cho bạn và các bạn không hiểu bản chất của sự giàu có. Điều này mình cho là điều căn bản nhất mà chương trình giáo dục không dạy cho các bạn.

Việc thiếu hiểu biết về thứ công cụ này làm các bạn sinh ra suy nghĩ lệch lạc: tiền là mục tiêu lớn nhất của cuộc đời bạn và từng quyết định, hành động hay các mối quan hệ đều có khả năng quy đổi qua tiền.

Nếu cuộc sống là một tựa game, việc hiểu luật của game để có thể chơi game một cách dễ dàng nhất là một điều thực sự cần thiết. Trong các bài sau mình sẽ bàn về những góc nhìn khác về các vấn đề trên, cùng một số kiến thức mà mình thu nhặt được từ khắp nơi, được dạy bảo từ các thế hệ đi trước …

Comments